İcra ve İflas Kanunu'nda Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Satışlarında Yeni Dönem: Neler Değişiyor?
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Satışlarında Yeni Dönem: ⚖️ İİK m. 114 Değişiklikleri
Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan yeni yargı paketinde, ortaklığın satış suretiyle giderilmesi (izale-i şüyu) davaları sonucunda yapılan açık artırma ihalelerinde uygulamada yaşanan suistimalleri önlemeye yönelik köklü değişiklikler öngörülmektedir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 114. maddesinde yapılması planlanan bu düzenlemeler ile özellikle miras yoluyla intikal eden aile mülklerinin yabancılara ucuza gitmesini engellemek, paydaşların kötü niyetle ihaleyi iptal ettirmesinin önüne geçmek ve ihaleyi alıp bedeli ödemeyenlere karşı caydırıcı yaptırımlar getirmek amaçlanmaktadır.
Değişiklik Öncesi ve Sonrası Karşılaştırma Tablosu
| Kriter / İşlem | Mevcut Uygulama | Yeni Kanun Teklifi |
|---|---|---|
| 1. Açık Artırma Katılımcıları (Miras Taşınmazı) | İlk ihaleden itibaren herkese (üçüncü şahıslara) açık. | Yalnızca malik olan mirasçılara açık (Kapalı İhale). |
| 1. Açık Artırma Asgari Teklif Şartı | Muhammen bedelin %50'si + masraflar. | Muhammen bedelin %100'ü (tamamı) + masraflar. |
| Hissedarın Teminat Muafiyeti | Hissedar, hissesi oranında teminattan muaf. | Muafiyet kalkıyor; tüm paydaşlar nakit/mektup teminat yatıracak. |
| İhale Bedeli Ödenmezse Teminatın Akıbeti | İki ihale arasındaki fark ve masraflardan tahsil edilir. | Teminat iade edilmez; masraflar düşüldükten sonra paydaşlara ödenir. |
| İhale Bedelini Ödemeyene Ceza | İdari para cezası yok. | Teklif bedelinin %5'i oranında İdari Para Cezası (6183 tahsili). |
5 Maddede İzale-i Şüyu İhalelerindeki Yenilikler
1. İlk Açık Artırma Sadece Malik Mirasçılara Açık Olacak
Miras yoluyla kalan ve mirasçılar dışında üçüncü bir kişinin pay sahibi olmadığı taşınmazlarda, mahkemece ortaklığın satışına karar verilirse birinci açık artırmaya yalnızca malik olan mirasçılar katılabilecektir. Bir defaya mahsus işletilecek bu kapalı ihale usulü sayesinde, aile mülkünün öncelikle aile içinde kalması korunacaktır.
2. İlk Satışta Yüzde Yüz (%100) Muhammen Bedel Şartı
Mirasçılar arasında yapılacak ilk artırmada taşınmazın ucuza kapatılmasını önlemek amacıyla en düşük teklif sınırı malın muhammen kıymetinin %100’ü (tamamı) olarak belirlenmiştir. Ayrıca teklif tutarı; muhammen bedel ile rüçhanlı alacaklar toplamından hangisi yüksekse o tutarı ve satış masraflarını karşılamak zorundadır. Mirasçılar arasında bu şartla alıcı çıkmazsa, ikinci artırma genel hükümlere dönerek herkese açık ve %50 taban fiyatla yapılacaktır.
3. Hissedarların Teminat Muafiyeti Kaldırılıyor
Mevcut sistemde bir taşınmazda pay sahibi olan kişi, hissesi teminat tutarını karşılıyorsa açık artırmaya nakit teminat yatırmadan girebiliyordu. Bu durum; pay sahiplerinin hiçbir mali risk almadan fahiş peyler verip ihaleyi üzerinde bırakması, ardından ihale bedelini yatırmayarak satışı aylarca sürüncemede bırakması suistimaline yol açıyordu. Yeni teklifle hissedarların teminat muafiyeti tamamen kaldırılmakta, yalnızca Hazine'nin teminat muafiyeti açıkça korunmaktadır.
4. İhale Bedelini Ödemeyene Ağır Yaptırım ve %5 Para Cezası
En yüksek peyi verip yasal süresi içinde ihale bedelini yatırmayan alıcıların teminatları doğrudan irat kaydedilecektir:
- Yatırılan teminattan öncelikle satış masrafları kesilecek, kalan bakiye paydaşlara payları oranında tazminat gibi dağıtılacaktır.
- Bedeli ödemeyen kişi bizzat pay sahiplerinden biriyse, alınan teminatın tamamı diğer paydaşlara bölüştürülecektir.
- Ayrıca satışı yapan icra dairesi veya satış memuru, teklif edilen bedelin %5’i oranında idari para cezası uygulayacak ve bu ceza 6183 sayılı Kanun kapsamında vergi dairesince tahsil edilecektir.
5. Alacaklıların Teminat Muafiyeti İçin Süre Şartı
İcra takip dosyalarında alacağına mahsuben ihaleye teminatsız girmek isteyen alacaklılar için başvuru süresi getirilmektedir. Alacaklı, bu muafiyetten faydalanabilmek için en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satış dairesine yazılı talepte bulunmak zorundadır.
Kanun Teklifi Madde Metni ve Resmi Gerekçesi
Madde 2 (⚖️ İİK 114 Değişikliği):
"…Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmesi hâlinde alacağın teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmayacağı, açık artırmalarda Hâzinenin teminat göstermekten muaf olduğu…"
TBMM Komisyon Gerekçesi Özeti
Kanun teklifinin gerekçesinde; ortaklığın satış suretiyle giderilmesi dosyalarında uzun süren yargılamalar sonrasında ulaşılan satış safhasının kötü niyetli pay sahiplerince sabote edildiği vurgulanmıştır.
Teminatsız katılma hakkını kötüye kullanarak yüksek bedeller teklif edip ardından parayı yatırmayan ve süreci başa döndüren kişilere karşı mülkiyet hakkının korunması, aile yadigarı taşınmazların mirasçılar arasında kalabilmesi için ilk artırmanın %100 kıymet üzerinden sadece mirasçılara hasredildiği ve bedeli ödemeyenlere caydırıcı idari para cezası ihdas edildiği belirtilmiştir.
Kanun Teklifi Resmi Metni
Kanun teklifinin TBMM Adalet Komisyonu'na sevk edilen orijinal metnine ve maddelerin tam haline aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
✍️ İlk Yorumu veya Soruyu Siz Yazın