İİK 111/a Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi (Rızaen Satış) Rehberi ve Örnek No: 57

⚖️ İİK 111/a Borçluya Satış Yetkisi Verilmesi (Rızai Satış) Rehberi

Cebri icra süreçlerinde borçluların karşılaştığı en büyük risklerden biri; haczedilen taşınır veya taşınmaz malların açık artırmada muhammen bedelin %50'si üzerinden satışa çıkarılarak değer kaybına uğramasıdır.

7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu'na kazandırılan ⚖️ İİK 111/a maddesi, borçluya hacizli malını kendi bulduğu alıcıya pazarlık usulüyle satma hakkı tanımaktadır. Uygulamada "rızaen satış" veya "borçluya satış yetkisi verilmesi" olarak adlandırılan bu müessese, malın değerinde paraya çevrilmesine imkân verirken takip masraflarını ve ihale süreçlerini en aza indirir.

Rızaen Satış ile Klasik Cebri İhale Arasındaki Temel Farklar

1. Adım: Kıymet Takdiri ve 7 Günlük Hak Düşürücü Süre

Rızaen satış talebinde bulunabilmek için ilk ve en kritik şart süredir:

1. Kıymet Takdirinin Tebliği: İcra dairesi bilirkişi marifetiyle haczedilen malın muhammen bedelini tespit eder ve raporu ilgililere tebliğ eder.
2. 7 Günlük Başvuru Süresi: Borçlu, kıymet takdiri raporunun kendisine tebliğinden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı olarak başvurarak rızaen satış yetkisi verilmesini talep etmek zorundadır. Bu süre hak düşürücüdür; 7 gün geçtikten sonra talepte bulunulamaz.
3. Kesinleşme Şartı: 7 günlük süre içinde talepte bulunulmuş olması yeterlidir. Ancak icra müdürünün borçluya fiilen satış yetkisi verebilmesi için, kıymet takdirine yapılan itirazların (varsa kıymet takdiri davasının) sonuçlanarak kıymet takdirinin kesinleşmesi zorunludur.

2. Adım: Yetki Belgesi (Örnek No: 57) ve 15 Günlük Süre

Kıymet takdiri kesinleştiğinde icra müdürü, hacizli malın cebri ihale hazırlıklarını durdurur ve borçluya Örnek No: 57 Yetki Belgesi düzenleyerek tebliğ eder. Borçluya malı satması için verilen 15 günlük süre, bu belgenin borçluya tebliğiyle işlemeye başlar.

Rızaen Satış Yetki Belgesi Şablonu (Örnek No: 57)

T.C.

İCRA DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/... Esas

RIZAEN SATIŞ YETKİ BELGESİ (Örnek No: 57)

Alacaklı ve Vekili : ...

Borçlu ve Vekili : ...

Hacizli Malın Cinsi : Taşınmaz / Taşınır (Araç vb.)

Hacizli Malın Özellikleri: ...

Muhammen Kıymeti : ... TL

Asgari Rızai Satış Bedeli: ... TL

AÇIKLAMALAR :

Satış bedeli; malın muhammen kıymetinin yüzde doksanına karşılık gelen miktarı ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak bu aşamaya kadar haczedilen mal için yapılan takip masrafları toplamından az olamaz.

1- Borçlu ve alıcı; kimlik/vergi/MERSİS bilgilerini, iletişim ve tebligat adreslerini, alıcının banka hesap bilgilerini, anlaştıkları bedeli ve malın ayırt edici özelliklerini borçluya verilen 15 (on beş) günlük süre içinde icra dairesine bildirmek zorundadır.

2- Alıcı, belirlenen asgari rızai satış bedelinden az olmamak kaydıyla anlaşılan bedeli, borçluya tanınan 15 günlük süre içinde doğrudan icra dairesinin resmi banka hesabına nakden ödemek zorundadır.

3- İcra Mahkemesi'nin kabul kararıyla malın mülkiyeti alıcıya geçer ve tüm hacizler kaldırılarak tescil/teslim işlemleri tamamlanır.

4- Talebin mahkemece reddi halinde, ret kararının icra dairesine intikalinden itibaren 3 iş günü içinde yatırılan bedel alıcının hesabına iade edilir.

5- Tescil, devir ve teslim masrafları kanunen alıcıya aittir.

İcra Müdürü

Kaşe / E-İmza

(⚖️ İİK m. 111/a)

3. Asgari Rızai Satış Bedeli Nasıl Hesaplanır?

Yasa koyucu, alacaklıların ve öncelikli hak sahiplerinin menfaatini korumak adına satış bedeline alt sınır getirmiştir. Satış bedeli şu iki tutardan yüksek olanı esas alınarak hesaplanır ve üzerine takip masrafları eklenir:

$$\text{Asgari Bedel} = \max(\text{Muhammen Bedelin } \%90\text{'ı}, \text{ Rüçhanlı Alacaklar Toplamı}) + \text{Takip Masrafları}$$

Örnek Hesaplama Tablosu

4. Adım: İcra Mahkemesi'nin İncelemesi ve Mülkiyetin Geçişi

Bedel icra dairesi hesabına yatırıldıktan sonra icra müdürü, dosya evrakını derhal İcra Mahkemesi'ne gönderir.

1. 10 Günlük İnceleme: İcra Mahkemesi, dosya üzerinden (duruşmasız olarak) en geç 10 gün içinde rızai satış şartlarının oluşup oluşmadığını inceler.
2. Kabul Kararı ve Hacizlerin Fekki: Mahkeme satışı onaylarsa, karar tarihi itibarıyla malın mülkiyeti alıcıya geçer. İcra dairesi ilgili sicile (Tapu Müdürlüğü, Trafik Tescil vb.) yazı yazarak mal üzerindeki tüm haciz, rehin ve takyidatları terkin eder; tescil veya teslim işlemlerini tamamlar.
3. Ret Kararı ve Paranın İadesi: Şartlar yerine getirilmemişse talep reddedilir. Kararın icra dairesine ulaşmasından itibaren 3 iş günü içinde para alıcıya iade edilir ve icra müdürlüğü normal cebri ihale sürecini kaldığı yerden devam ettirir.
4. Kararın Kesinliği: İcra Mahkemesi'nin rızaen satışa ilişkin kabul veya ret kararları kesindir; bu kararlara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulamaz.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Hukuki Hususlar

• İpoteğin Paraya Çevrilmesi Takipleri: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre ⚖️ İİK 111/a hükmü, Kanun'un genel haciz yoluyla takipler bölümünde düzenlendiğinden, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takiplerde uygulanamaz. Bu hak münhasıran hacizli mallar için geçerlidir.
• Harç ve Masraf Sorumluluğu: Aksine yasal bir düzenleme bulunmadıkça, tescil, devir, damga vergisi ve teslim masrafları alıcıya aittir.